Czym jest podejście holistyczne?
Podejście holistyczne oznacza całościowe spojrzenie na człowieka — bliskie tzw. modelowi biopsychospołecznemu, w którym zdrowie psychiczne wynika ze wzajemnego oddziaływania czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Zamiast pytać wyłącznie, co jest nie tak, pytamy też, co się na to składa.
Objaw to nie wszystko
Trudny objaw — bezsenność, rozdrażnienie, spadek energii, lęk — to często wierzchołek. Pod nim kryją się źródła i mechanizmy podtrzymujące: przewlekły stres, styl życia, jakość snu, relacje, przekonania na własny temat, nierozpoznane potrzeby. Praca wyłącznie z objawem bywa jak wyciszanie alarmu bez sprawdzania, co go uruchamia.
Ciało i psychika — jeden układ
Ciało i psychika nieustannie na siebie wpływają. Za reakcję na stres odpowiada m.in. autonomiczny układ nerwowy i oś stresu; przewlekłe napięcie odbija się na śnie, trawieniu, koncentracji i nastroju. Dlatego uwzględniam nie tylko myśli i emocje, ale też pobudzenie ciała i codzienne nawyki — a jednym z celów pracy jest lepsza samoregulacja, czyli umiejętność wracania do równowagi.
Najpierw biologia
W podejściu holistycznym często zaczynamy od ciała. Zanim przejdziemy do czysto psychologicznej pracy, warto uporządkować to, co dzieje się w organizmie — bo wiele stanów somatycznych daje objawy łudząco podobne do zaburzeń psychicznych. Na przykład niedoczynność tarczycy potrafi powodować spadek energii, obniżony nastrój, spowolnienie i trudności z koncentracją, które łatwo pomylić z depresją.
Podobnie działają niektóre niedobory — na przykład witaminy B12 czy B6, żelaza lub witaminy D — które mogą dawać zmęczenie, apatię, rozdrażnienie czy problemy z pamięcią. Także wahania poziomu cukru we krwi, zaburzenia hormonalne czy przewlekłe stany zapalne bywają cichym tłem trudności emocjonalnych. Dlatego pomocne bywa podstawowe sprawdzenie stanu zdrowia — badania zlecone przez lekarza — zanim uznamy, że źródło leży wyłącznie w psychice. W zależności od Twoich objawów podpowiem, jakie badania warto rozważyć i co dobrze byłoby sprawdzić, abyś mógł(a) spokojnie omówić to ze swoim lekarzem. To moja rekomendacja i wskazówka — ostateczną decyzję zawsze podejmujesz Ty.
W tym mogę Cię wesprzeć: na podstawie objawów, o których rozmawiamy, podpowiem, jakie badania warto rozważyć i co sprawdzić w pierwszej kolejności — tak, byś mógł/mogła przyjść do lekarza z konkretnymi pytaniami. Traktuj to jako rekomendację i punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem, nie jako zlecenie medyczne — decyzja zawsze należy do Ciebie, a badania i ich interpretacja pozostają w rękach lekarza.
To nie znaczy, że praca psychologiczna jest mniej ważna — chodzi o kolejność i fundament. Gdy zadbamy o biologiczne podstawy, psychika ma z czego czerpać, a nasza wspólna praca przynosi trwalsze efekty.
Zasoby, a nie tylko deficyty
W podejściu holistycznym pracujemy również z zasobami — mocnymi stronami, relacjami, wartościami i czynnikami ochronnymi, które już masz. Wzmacnianie tego, co działa, bywa równie ważne jak zajmowanie się trudnościami i sprzyja poczuciu sprawczości.
Formy wsparcia
W praktyce może to obejmować: psychoedukację (zrozumienie, co się z Tobą dzieje i dlaczego), naukę technik regulacji emocji i redukcji stresu, elementy uważności (mindfulness) i pracy z ciałem, a także wskazówki dotyczące snu, ruchu i odżywiania. To nie zastępuje opieki lekarskiej, lecz uzupełnia ją o szersze spojrzenie i konkretne, wzajemnie wzmacniające się zmiany.
Dla kogo szczególnie
Podejście całościowe bywa pomocne zwłaszcza wtedy, gdy masz poczucie, że dzieje się wszystko naraz i trudno wskazać jeden problem. Pozwala uporządkować obszary życia i zobaczyć, od czego zacząć — bez presji, że trzeba zmienić wszystko naraz.
Źródła i materiały referencyjne
Marta Adamczyk-Girčys
O mnie